Priorytet IX: Infrastruktura energetyczna przyjazna środowisku i efektywność energetyczna

Celem priorytetu jest zwiększenie stopnia wykorzystania energii pierwotnej w sektorze energetycznym (tj. podwyższenie sprawności wytwarzania oraz obniżenie strat w procesie przesyłania i dystrybucji energii) i obniżenie energochłonności sektora publicznego oraz zwiększenie wytwarzania energii ze źródeł odnawialnych, w tym biopaliw.
 
W ramach priorytetu będą realizowane następujące działania:

• Działanie 9.1 Wysokosprawne wytwarzanie energii
 
Celem działania jest zwiększenie sprawności wytwarzania energii elektrycznej i cieplnej. Realizacja postawionego celu ma się odbyć poprzez wsparcie finansowe projektów dotyczących przebudowy i budowy jednostek wytwarzania energii elektrycznej oraz ciepła spełniające wymogi wysokosprawnej kogeneracji. Promowanie procesów technologicznych ograniczających zużycie paliw do produkcji energii stanowi jeden z priorytetów Wspólnoty ze względu na wydajność wykorzystania energii pierwotnej, unikanie strat sieciowych oraz ograniczenia emisji szkodliwych substancji. Dodatkowo w ramach działania wspierane będą projekty dotyczące wytwarzania energii ze źródeł odnawialnych oraz nieodnawialnych. Na wsparcie mogą również liczyć inwestycje z akresu budowy przyłączy jednostek wytwarzania skojarzonej energii elektrycznej i cieplnej ze źródeł wysokosprawnej kogeneracji do najbliższej istniejącej sieci, spełniającej warunki przyłączeniowe zarówno techniczne jak i ekonomiczne. Działanie wyklucza pomoc finansową dla technologii współspalania paliw kopalnych i biomasy lub biogazu oraz budowy lub przebudowy obiektów energetycznych spalających odpady komunalne.
 
• Działanie 9.2 Efektywna dystrybucja energii
 
W ramach działania realizowane będą kompleksowe projekty z zakresu budowy (w miejsce istniejącego systemu) lub przebudowy elektroenergetycznych sieci dystrybucyjnych wysokiego, średniego i niskiego napięcia, mających na celu ograniczenie strat sieciowych (wymiana transformatorów o niskiej sprawności energetycznej, skracanie bardzo długich ciągów liniowych, zmiana przekrojów przewodu w celu dostosowania ich do obecnych temperatur sieci oraz inne, równoważne co do efektu środowiskowego, typy projektów).
 
• Działanie 9.3 Termomodernizacja obiektów użyteczności publicznej
 
Cel działania jest zmniejszenie zużycia energii w sektorze publicznym. W ramach działania wspierane będą inwestycje w zakresie termomodernizacji budynków użyteczności publicznej, w tym zmiany wyposażenia obiektów w urządzenia o najwyższej, uzasadnionej ekonomicznie klasie efektywności energetycznej związanych bezpośrednio z prowadzoną termomodernizacją budynku.
 
• Działanie 9.4 Wytwarzanie energii ze źródeł odnawialnych
 
Celem działania jest wzrost energii elektrycznej i cieplnej ze źródeł odnawialnych. Aby zrealizować postawione założenia wsparciem objęte zostaną projekty dotyczące budowy lub zwiększenia mocy jednostek wytwarzania energii elektrycznej wykorzystujących energię wiatru, wody w małych elektrowniach wodnych do 10 MW, biogazu i biomasy albo projekty dotyczące budowy lub zwiększenia mocy jednostek wytwarzania ciepła przy wykorzystaniu energii geotermalnej lub słonecznej. Czyli działania, wykorzystujące energie pierwotną w sektorze energetycznym. W ramach realizowanych projektów wsparcie będzie obejmować również przyłącza jednostek wytwarzania energii elektrycznej ze źródeł odnawialnych do najbliższej istniejącej sieci. Przyłącze musi stanowić integralną część projektu dotyczącego jednostki wytwarzania energii, niezbędną dla osiągnięcia celów tego projektu. Działanie to oprócz pozytywnych efektów środowiskowych, będzie również miało istotne znaczenie dla rozwoju regionalnego. Istotnym efektem będzie zwiększenie ilości miejsc pracy oraz zagospodarowanie lokalnych zasobów odnawialnych.
 
Z dotacji skorzystać mogą:
- przedsiębiorcy
- jednostki samorządu terytorialnego oraz ich grupy - związki, stowarzyszenia i porozumienia JST
- podmioty świadczące usługi publiczne w ramach realizacji obowiązków własnych jednostek samorządu terytorialnego
- Kościoły, kościelne osoby prawne i ich stowarzyszenia oraz inne związki wyznaniowe
 
O finansowe wsparcie ubiegać się mogą następujące projekty:
- budowa farmy wiatrowej
- budowa elektrowni wodnej o mocy do 10 MW
- budowa elektrowni na biomasę lub biogaz
- budowa ciepłowni geotermalnej,
- instalacja kolektorów słonecznych
 
Ogólna alokacja na działanie wynosi: 1 762,31 mln euro. Maksymalna kwota wsparcia wynosi 40 mln zł, natomiast minimalna wartość projektu, który może się ubiegać o wsparcie finansowe wynosi: 20 mln zł, z zastrzeżeniem następujących projektów:
- dla inwestycji w zakresie wytwarzania energii elektrycznej z biomasy lub biogazu - 10 mln PLN
- dla inwestycji w zakresie budowy lub rozbudowy małych elektrowni wodnych - 10 mln PLN
Beneficjent otrzymuje płatność w formie dotacji rozwojowej jako refundację poniesionych i udokumentowanych wydatków kwalifikowalnych lub jako zaliczkę na poczet przyszłych wydatków kwalifikowanych. Możliwość udzielenia dofinansowania w formie zaliczki będzie rozpatrywana za każdym razem indywidualnie, poprzez instytucje wdrażającą na etapie zawierania umowy o dofinansowanie projektu.
 
Pomoc publiczna z PO IiŚ przeznaczona jest do wykorzystania na terenie całej Polski, różna jest natomiast intensywność jej alokacji. W zależności od województw, procentowe wsparcie na projekty związane z wytwarzaniem energii ze źródeł odnawialnych, kształtują się następująco:
- 70% mikro i małe, 60% średnie, 50% duże województwa: lubelskie, podkarpackie, warmińsko-mazurskie, podlaskie, świętokrzyskie, opolskie, małopolskie, lubuskie, łódzkie i kujawsko-pomorskie
- 60% mikro i małe, 50% średnie, 40% duże województwa: pomorskie, zachodniopomorskie, dolnośląskie, wielkopolskie, śląskie, mazowieckie
- 50% mikro i małe, 40% średnie, 30% duże – Warszawa
 
• Działanie 9.5 Wytwarzanie biopaliw ze źródeł odnawialnych
 
Celem działania jest zwiększenie wytwarzania biokomponentów i biopaliw. Do realizacji zamierzonego dążenia przeznaczono wsparcie finansowe na inwestycje w zakresie produkcji biokomponentów i biopaliw, w tym również biopaliw II generacji, objętych ustawą z dnia 25 sierpnia 2006 roku o biokomponentach i biopaliwach ciekłych. Wsparciem zostaną również objęte projekty budowy zakładów produkujących biokomponenty i biopaliwa stanowiące samoistne paliwa, z wyłączeniem produkcji biopaliw stanowiących mieszanki z paliwami ropopochodnymi oraz produkcji czystego oleju roślinnego i bioetanolu produkowanego z produktów rolnych.
 
• Działanie 9.6 Sieci ułatwiające odbiór energii ze źródeł odnawialnych
 
Działanie ma na celu wspieranie inwestycji w obszarze przesyłu i dystrybucji energii elektrycznej w zakresie niezbędnym do umożliwienia dostarczania do Krajowego Systemu Elektroenergetycznego energii produkowanej ze źródeł odnawialnych. Projekty powinny być w pełni dedykowane przyłączeniu nowych jednostek wytwórczych energii z OZE.