Oś 1: Poprawa konkurencyjności sektora rolnego i leśnego

Oś 1 służyć będzie zapewnieniu odpowiednich instrumentów wsparcia, celem dostosowania gospodarstw rolnych do rosnących wymagań unijnych (min. ochrona środowiska). Planuje się działania wspierające proces restrukturyzacji gospodarstw rolnych i wzmocnienie kapitału rzeczowego.
 
Istotnym elementem Osi 1 będzie dofinansowanie skierowane na dalszą poprawę konkurencyjności przemysłu spożywczego, w szczególności w odniesieniu do mikro i małych przedsiębiorstw oraz wsparcie kreowania wartości dodanej podstawowej produkcji rolnej. Poprawa konkurencyjności sektora rolnego będzie również realizowana poprzez zapewnienie wsparcia w zakresie jakości produkcji, polepszania infrastruktury wsi i tworzenia grup zrzeszających producentów rolnych, a przede wszystkim (w odniesieniu do zasobów ludzkich) wsparcie w zakresie zdobywania wykształcenia i podnoszenia kwalifikacji. Priorytet jest odpowiedzią na istniejącą potrzebę zwiększenia zaangażowania doradztwa do podnoszenia kwalifikacji i wiedzy w zakresie nowoczesnego gospodarowania, zarządzania gospodarstwem, jako przedsiębiorstwem, stosowania zasady wzajemnej zgodności (cross-compliance), norm produkcji, zdrowia publicznego, dobrostanu zwierząt, jakości żywności, stosowania dobrej praktyki rolniczej i leśnej zgodnej z ochroną środowiska oraz czynnej ochrony zasobów przyrody.
 
Oś realizowana będzie poprzez następujące działania:

Działanie 1.1.1 Szkolenia zawodowe dla osób zatrudnionych w rolnictwie i leśnictwie
 
Działanie ma na celu doskonalenie zawodowe rolników i posiadaczy lasów oraz osób planujących podjęcie działalności rolniczej prowadzące do restrukturyzacji i modernizacji rolnictwa, zwiększenia konkurencyjności i dochodowości działalności rolniczej lub leśnej oraz do spełnienia odpowiednich norm krajowych i UE.
 
Działanie 1.1.2 Ułatwianie startu młodym rolnikom
 
Celem działania jest stymulowanie zmian strukturalnych w sektorze rolnym przez
ułatwienie przejmowania lub zakładania gospodarstw rolnych przez osoby młode o
odpowiednich kwalifikacjach zawodowych.
 
Działanie 1.1.3  Renty strukturalne
 
Działanie ma na celu poprawę struktury agrarnej kraju oraz przyśpieszenie procesu wymiany pokoleniowej wśród osób prowadzących gospodarstwa rolne, a także poprawę rentowności i konkurencyjności gospodarstw rolnych poprzez ich przejmowanie przez osoby dobrze przygotowane do zawodu rolnika.
 
Działanie będzie jednym z instrumentów łagodzących skutki przemian agrarnych na obszarach wiejskich i poprzez zapewnienie źródła dochodów osobom rezygnującym z prowadzenia towarowej produkcji rolnej przyczyni się zarówno do ograniczenia liczby małoobszarowych i nierentownych lub małorentownych gospodarstw prowadzonych przez rolników w wieku przedemerytalnym, jak i do poprawy jakości życia na obszarach wiejskich i pośrednio do zmniejszenia bezrobocia wśród młodych na wsi.
 
Działanie 1.1.4 Korzystanie z usług doradczych przez rolników i posiadaczy lasów  
 
Korzystanie z usług doradczych przez rolników i posiadaczy lasów w celu:
• dostosowania gospodarstwa rolnego do zasady wzajemnej zgodności (cross-compliance) tj. w zakresie gospodarki gruntami, ochrony środowiska, zdrowia publicznego, dobrostanu i zdrowia zwierząt, zdrowotności roślin
• zwiększenia konkurencyjności i dochodowości gospodarstw rolnych i leśnych
• wspierania restrukturyzacji, rozwoju i innowacji w gospodarstwach rolnych
i leśnych
• ochrony środowiska naturalnego
• poprawy bezpieczeństwa pracy
 
Działanie 1.2.1 Modernizacja gospodarstw rolnych
 
Cel działania to modernizacja gospodarstw rolnych w celu zwiększenia ich efektywności poprzez lepsze wykorzystanie czynników produkcji, w tym wprowadzenie nowych technologii produkcji, poprawę jakości produkcji, różnicowanie działalności rolniczej, a także zharmonizowanie warunków produkcji rolnej z wymogami dotyczącymi ochrony środowiska naturalnego, higieny produkcji oraz warunków utrzymania zwierząt.
 
Działanie 1.2.3 Zwiększanie wartości dodanej podstawowej produkcji rolnej i leśnej
 
Celem działania jest poprawa konkurencyjności przedsiębiorstw w sektorze przetwórstwa i prowadzania do obrotu produktów rolnych, uwarunkowana wzrostem wartości dodanej, jakości produkcji, obniżeniem kosztów oraz rozwojem nowych produktów, procesów i technologii produkcji, jak również poprawa warunków produkcji w odniesieniu do obowiązujących lub nowowprowadzanych standardów.
 
Charakterystyka beneficjentów (podmioty uprawnione do korzystania z programu wsparcia):
Osoba fizyczna, osoba prawna lub jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej, która:
• posiada zarejestrowaną działalność w zakresie przetwórstwa lub wprowadzania do obrotu produktów rolnych;
• działa jako przedsiębiorca wykonujący działalność jako małe lub średnie przedsiębiorstwo lub przedsiębiorstwo zatrudniające mniej niż 750 pracowników, lub przedsiębiorstwo, którego obrót nie przekracza równowartości w zł 200 mln euro.
 
Pomoc finansowa może być przyznana na inwestycje obejmujące w szczególności:
1. Inwestycje materialne:
• budowę, modernizację lub przebudowę budynków lub budowli stanowiących infrastrukturę zakładów przetwórstwa lub handlu hurtowego produktami rolnymi
• zakup lub instalację maszyn lub urządzeń do przetwarzania, magazynowania lub przygotowania produktów do sprzedaży
• zakup lub instalację aparatury pomiarowej, kontrolnej oraz sprzętu do sterowania procesem produkcji lub magazynowania
• zakup specjalistycznych środków transportu
• zakup lub instalację urządzeń służących poprawie ochrony środowiska
 
2. Inwestycje niematerialne:
• zakup oprogramowania służącego zarządzaniu przedsiębiorstwem oraz sterowaniu procesem produkcji i magazynowania
• wdrożenie procedury systemów zarządzania jakością
• przygotowanie dokumentacji technicznej projektu
• przygotowanie biznesplanu
• opłaty za patenty lub licencje
• koszty nadzoru urbanistycznego, architektonicznego, budowlanego lub konserwatorskiego
 
Działanie 1.2.5  Poprawianie i rozwijanie infrastruktury związanej z rozwojem i dostosowaniem rolnictwa i leśnictwa
 
Działanie wdrażane będzie w ramach dwóch schematów:
1) schemat I – Scalanie gruntów
2) schemat II – Gospodarowanie rolniczymi zasobami wodnymi
 
Schemat I ma na celu:
• poprawę struktury obszarowej gospodarstw rolnych poprzez wykonanie prac scaleniowych
• wytyczenie i urządzenie funkcjonalnej sieci dróg dojazdowych do gruntów rolnych i leśnych oraz dojazdów do zabudowań gospodarczych
• wydzielenie, bez procedury wywłaszczeniowej, niezbędnych gruntów na cele infrastruktury technicznej i społecznej w ramach postępowania scaleniowego.
 
Schemat II ma na celu:
• poprawę jakości gleb poprzez regulację stosunków wodnych
• zwiększenie retencji wodnej
• poprawę ochrony użytków rolnych przed powodziami
 
Działanie 1.3.2 Uczestnictwo rolników w systemach jakości żywności
 
Działanie ma na celu:
• poprawę jakości produkcji i produktów rolnych przeznaczonych do spożycia
przez ludzi
• zwiększenie spożycia żywności wysokiej jakości
• wsparcie rolników wytwarzających żywność wysokiej jakości.
 
Działanie 1.3.3 Działania informacyjne i promocyjne
 
Celem działania jest:
• zwiększenie popytu na produkty rolne i środki spożywcze objęte mechanizmami jakości żywności
• pogłębienie wiedzy konsumentów o zaletach produktów objętych mechanizmami jakości żywności
• pogłębienie wiedzy konsumentów o mechanizmach jakości żywności
• wsparcie grup producentów skupiających podmioty aktywnie uczestniczące w systemach jakości żywności
 
Działanie 1.4.2 Grupy producentów rolnych
 
Działanie ma na celu wzmocnienie struktury instytucjonalnej w sektorze pierwotnej produkcji rolnej w celu  wsparcia funkcjonowania producentów rolnych poprzez zachęcanie ich do tworzenia  grup producentów rolnych i współpracy. W szczególności, celem jest dostosowanie produkcji prowadzonej w gospodarstwach członków grup producentów rolnych do wymogów rynkowych, wspólne wprowadzanie towarów do obrotu, w tym przygotowanie do sprzedaży, centralizacja sprzedaży oraz dostarczenie do odbiorców hurtowych. Ponadto, działanie sprzyjać będzie utworzeniu wspólnych zasad dotyczących informacji o produktach.